Kira artışı, depozito ve tahliye: tarafların hakları
Yasal kira artış tavanının nasıl hesaplandığı, depozitonun sınırı ve ev sahibinin hangi hallerde tahliye isteyebileceği.
Kira artışının yasal sınırı
Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak artış, bir önceki kira yılındaki tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Taraflar sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırsa bile bu sınırın üzerindeki kısım geçersizdir.
Konut kiralarında bir dönem uygulanan %25'lik geçici tavan 1 Temmuz 2024'te sona erdi. Bugün geçerli tek sınır TÜFE on iki aylık ortalamasıdır ve bu sınır konutlarda da çatılı iş yerlerinde de aynı şekilde uygulanır.
Depozito
- Konut ve çatılı iş yeri kiralarında depozito en fazla üç aylık kira bedeli kadar olabilir.
- Para olarak verilen depozito, kiracının onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli bir hesaba yatırılmalıdır.
- Kira ilişkisi sona erdiğinde ev sahibi, kiracıya karşı bir alacağı olduğunu ileri sürmüyorsa depozitonun iadesine engel olamaz.
Ev sahibi hangi hallerde tahliye isteyebilir?
- Kendisinin, eşinin, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ihtiyacı varsa (gereksinim nedeniyle tahliye).
- Taşınmazın yeniden inşası veya esaslı onarımı gerekiyorsa ve bu sırada kullanım imkânsızsa.
- Taşınmazı sonradan satın alan yeni malik, ihtiyacını edinme tarihinden itibaren bir ay içinde yazılı bildirimle duyurup altı ay sonra dava açabilir.
- Kiracı bir kira yılı içinde iki haklı ihtara sebep olmuşsa (örneğin kirayı düzenli geciktirmişse).
- Kiracının aynı ilçede oturmaya elverişli konutu varsa ve kiraya veren bunu sözleşme kurulurken bilmiyorsa.
Sözleşmede dikkat edilecekler
- Kira bedeli, ödeme günü ve ödeme şekli açıkça yazılmalı; banka üzerinden ödeme ispat kolaylığı sağlar.
- Demirbaşlar (kombi, klima, beyaz eşya) ve mevcut arızalar tutanakla kayıt altına alınmalı.
- Aidat, ısınma ve demirbaş onarımlarının kime ait olduğu belirtilmeli. Kural olarak olağan kullanım kaynaklı küçük bakım kiracıya, yapısal onarımlar malike aittir.
- Elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerinin devri kira başlangıcında yapılmalı.